İran’ın kronolojik kısa tarihi

MÖ 550: Pers imparatorluğu kurulmuştur.

MÖ 330: Makedonyalı Büyük İskender İran’ı fethetmiş ve Helenistik kültür İran’a yayılmıştır. İskender’in ölümünden sonra İran İskender’in generallerindenSeleucus’unkurduğu devletin yönetiminde kalmış, daha sonra yeriniPartimparatorluğuna bırakmıştır.Partimparatorluğu döneminde İran’la Roma İmparatorluğu arasında uzun savaşlar yaşanmıştır.

MS 220:Sasaniİmparatorluğu kurulmuştur. Bu dönemde de Roma imparatorluğu ile savaşlar devam etmiştir.

637- 641: İran, İslam orduları tarafından fethedilmiştir.

750: Abbasi hanedanıEmevileridevirerek yönetimi ele almıştır.

1040: SelçuklularDandanakansavaşındaGaznelileriyenerek önce Horasan’ı, daha sonra tüm İran ve ön Asya’yı fethetmiştir.

1220: Moğollar İran’ı fethetmiş ve bir süre sonra İlhanlı devleti kurulmuştur.

1393: İran’da Timur devletinin hâkimiyeti başlamıştır.

15. yy: İran’da Karakoyunlu ve Akkoyunlu hâkimiyeti.

1501: Şah İsmail’in Tebriz’i fethiyle birlikte İran’daSafavihâkimiyeti başlamıştır. Bu dönemde, İran’da Şiiliğin 12 İmam (Caferi) koluhakimolmuştur.

1719-20: Afgan istilası dönemi.

1736-47: Nadir Şah, Afşar Hanedanı'nı kurarak 1738'de Kuzey Hindistan'ı istila etmiştir.

1794:AgaMuhammed Han, 1921 yılına kadar hüküm sürecek olan Kaçar Hanedanı'nı kurmuştur.

XIX. Yüzyıl: İran, Afganistan ve Rusya lehine büyük toprak kaybına uğramıştır.

1901: Ülkede bu tarihte petrol bulunmasıyla birlikte, İran üzerindeki İngiliz-Rus rekabeti yoğunlaşmıştır.

1906: İran'da ilk Meclis toplanmış ve ilk anayasa kabul edilmiştir.

1907: İran, İngiliz-Rus anlaşmasıyla nüfuz bölgelerine bölünmüştür.

1921-25: Kaçar Hanedanı'nın son hükümdarı Ahmet Şah, Birinci Dünya Savaşı'nı izleyen istikrarsız dönemde, yurtdışında iken yapılan bir darbeyle devrilmiştir. Ordudan Rıza Han ülkede askeri bir yönetim kurmuş ve daha sonra Rıza ŞahPehleviadı altındaPehleviHanedanı dönemi başlamıştır.

1941: İngiliz ve Sovyet kuvvetleri, Alman tehdidine karşı korumak gerekçesiyle, İran'ı işgal etmişlerdir. Rıza Şah tahtından feragate zorlanmış ve yerine oğlu Muhammed RızaPehlevigeçmiştir.

1945: Azerbaycan ve Kürdistan eyaletlerinde Sovyet taraftarı rejimler kurulmuştur.

1946: Sovyet birlikleri İran'dan çekilmiştir.

1951- 53: BaşbakanMusaddıkParlamento'yu ve petrol endüstrisini millileştirmiş, fakat İngiltere'nin uyguladığı ambargo nedeniyle bu girişim başarıya ulaşamamıştır.Musaddık'acephe alan Şah ülkeden ayrılmak zorunda kalmış, ancakMusaddık'ınbir darbeyle devrilmesi üzerine kısa süre sonra geri dönmüştür.

1954: Şah İngiliz, Amerikan, Hollanda ve Fransız şirketlerinden oluşankonsorsiyumile bir anlaşma imzalayarak, petrol endüstrisini yeniden faaliyete geçirtmiştir.

1961-63: Devlet yönetimini eline alan Şah altı noktaya dayanan Beyaz Devrimi başlatmıştır. Özellikle toprak reformuna girişilmiştir.

1963: Reformlara karşı dini muhalefet başlamıştır.

1969-70: İran'ın petrol gelirleri yükselmeye başlamış; ordunun modernizasyonu ve güçlendirilmesi için çalışmalara girişilmiştir.

1974: Pers İmparatorluğu'nun 2500. yıldönümü kutlanmıştır.

1978: Ülkedeki muhalefet, sürgündeki AyetullahRuhullahHumeyni'nin liderliğinde, Şah rejimine karşı genel ayaklanmaya dönüşmüştür.

1979: Şah'ın ülkeyi terk etmesiylePehleviHanedanı sona ermiş ve İslami Devrimi sonucunda İran İslam Cumhuriyeti kurulmuştur.

1980-88: İran ile Irak arasında sekiz yıl süren savaş ülkede büyük tahribata yol açmıştır.

1989: Humeyni ölmüş, eski CumhurbaşkanıHamaneyDini Liderliğe getirilmiş, Başbakanlık kaldırılmış ve Meclis Başkanı Rafsancani Cumhurbaşkanı seçilmiştir.

1993: Rafsancani ikinci kez Cumhurbaşkanı seçilmiştir.

1997:HüccetülislamSeyyedMohammadHatemiCumhurbaşkanı seçilmiştir.

2001: HüccetülislamSeyyedMohammadHatemiikinci kez Cumhurbaşkanı seçilmiştir.

2005:MahmudAhmedinejadCumhurbaşkanı seçilmiştir.

2009:MahmudAhmedinejadikinci kez Cumhurbaşkanı seçilmiştir.

14 Haziran 2013: Hasan Ruhani Cumhurbaşkanlığına seçilmiştir.

14 Temmuz 2015: İran ile P5+1 ülkeleri (Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere, Fransa, Rusya Federasyonu, Çin Halk Cumhuriyeti ve Almanya) arasında nükleer meselede Kapsamlı Ortak Eylem Planı’nın (KOEP) kabulü

16 Ocak 2016:KOEP’inyürürlüğe girmesi ve İran üzerindeki nükleer meseleden kaynaklı uluslararası yaptırımların kaldırılması

26 Şubat 2016 tarihinde eşzamanlı olarak İslami Danışma Meclisi ve Uzmanlar Meclisi seçimleri düzenlenmiştir.

19 Mayıs 2017 tarihinde Cumhurbaşkanlığı ve Belediye Meclisiseçimleridüzenlenmiş, Hasan Ruhani1. turda %57 oylaikinci kez Cumhurbaşkanı seçilmiştir.